Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska ma uprawnienia do kontrolowania podmiotów korzystających ze środowiska w szerokim zakresie, w tym:
1) przestrzegania decyzji ustalających warunki korzystania ze środowiska oraz przestrzegania zakresu, częstotliwości i sposobu prowadzenia pomiarów wielkości emisji i jej wpływu na stan środowiska,
2) eksploatacji instalacji i urządzeń chroniących środowisko przed zanieczyszczeniem,
3) przestrzegania przepisów o ochronie środowiska, recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, bateriach i akumulatorach, obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej, gospodarce opakowaniami oraz odpadami opakowaniowymi,
4) postępowania z substancjami zubożającymi warstwę ozonową,
5) przestrzegania przepisów ustawy o mikroorganizmach i organizmach genetycznie zmodyfikowanych.
Czego WIOŚ nie może skontrolować
Inspektor WIOŚ nie ma uprawnień do kontrolowania przestrzegania niektórych przepisów ustawy o:
– zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym oraz
– bateriach i akumulatorach.
Kontrolę przestrzegania przez sprzedawców detalicznych i sprzedawców hurtowych niektórych przepisów ustawy o bateriach i akumulatorach oraz przestrzegania przez dystrybutorów przepisów art. 37 i art. 39 ustawy o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym sprawuje Inspekcja Handlowa.
Przebieg kontroli
Kontrola w przedsiębiorstwie zawsze wiąże się z przeprowadzeniem wizji lokalnej przez inspektora WIOŚ. W czasie wizji inspektor zapoznaje się z procesem produkcyjnym oraz stosowanymi technologiami, w tym technologiami służącymi ochronie środowiska. Kierownik zakładu ma obowiązek umożliwić inspektorowi przeprowadzenie wszystkich czynności kontrolnych.
Przy wykonywaniu kontroli przestrzegania wymagań ochrony środowiska inspektor ma prawo:
1) wstępu z niezbędnym sprzętem na teren, na którym prowadzona jest działalność gospodarcza oraz do środków transportu;
2) jeżeli zaistnieje taka potrzeba, inspektor jest upoważniony do wstępu, wraz z niezbędnym sprzętem, przez całą dobę, również na teren niezwiązany z prowadzeniem działalności gospodarczej;
3) przeprowadzania niezbędnych pomiarów lub badań, w tym pobierania próbek, lub wykonywania innych czynności kontrolnych w celu ustalenia na terenie objętym kontrolą stanu środowiska i oceny tego stanu;
4) oceniając stan środowiska na terenie objętym kontrolą, inspektor odnosi się do przepisów ochrony środowiska oraz do warunków wykonywania działalności określonych indywidualnie w decyzjach administracyjnych posiadanych przez kontrolowany zakład;
5) jeżeli jest to konieczne do pobrania próbek lub przeprowadzenia badań czy pomiarów, inspektor ma prawo zażądać wstrzymania ruchu instalacji lub urządzeń, a także wstrzymania wykonywania innych prac wykonywanych w zakładzie;
6) inspektor ma również prawo zażądać pisemnych lub ustnych informacji oraz wzywania i przesłuchiwania różnych osób pracujących np. w przedsiębiorstwie, jeżeli jest to konieczne do ustalenia stanu faktycznego;
7) może zażądać okazania wszystkich dokumentów i udostępnienia wszelkich danych, które mają związek z problematyką kontroli;
8) inspektor może również ocenić sposób wykonywania pomiarów emisji, ilości pobranej wody oraz odprowadzanych ścieków przez jednostkę prowadzącą pomiary, w tym poprawności sposobu pobierania i analizy próbek.
Ponadto przedsiębiorca ma obowiązek okazać inspektorowi dokumenty niezbędne do wymierzenia mandatu lub kary grzywny.
W sytuacji, gdy przeprowadzenie niezbędnych pomiarów, w tym pobieranie próbek lub wykonanie innych czynności kontrolnych, wymaga specjalistycznej wiedzy lub umiejętności, WIOŚ może upoważnić do udziału w kontroli osobę, która nie jest inspektorem, ale posiada potrzebną wiedzę i umiejętności.
Upoważniony do kontroli inspektor jest uprawniony do poruszania się po terenie kontrolowanego obiektu bez potrzeby uzyskiwania przepustki. Nie podlega również rewizji osobistej przewidzianej w regulaminie wewnętrznym kontrolowanej jednostki organizacyjnej. Podlega natomiast przepisom bhp obowiązującym w kontrolowanej jednostce organizacyjnej.
Jeżeli inspektor napotka utrudnienia uniemożliwiające mu przeprowadzenie kontroli, może zwrócić się o pomoc do miejscowego komendanta policji.
Po zakończonej kontroli inspektor sporządza protokół z przebiegu czynności kontrolnych. Jeden egzemplarz protokołu otrzymuje kierownik zakładu. Protokół podpisują inspektor i kierownik zakładu. Mogą oni wnieść do protokołu swoje zastrzeżenia i uwagi, jeśli są odpowiednio uargumentowane. Kierownik kontrolowanego zakładu może odmówić podpisania protokołu. Wtedy inspektor odnotowuje to, a odmawiający podpisu może w terminie siedmiu dni przedstawić swoje stanowisko w tej sprawie na piśmie skierowanym do WIOŚ.